niedziela, 5 września 2010 r.
woj. dolnośląskie woj. kujawsko-pomorskie woj. lubelskie woj. łódzkie woj. lubuskie woj. małopolskie woj. mazowieckie woj. opolskie woj. podkarpackie woj. podlaskie woj. pomorskie woj. śląskie woj. świętokrzyskie woj. warmińsko-mazurskie woj. wielkopolskie woj. zachodnio-pomorskie
województwo
miejscowość
typ obiektu
Ortel Królewski
Dawna wieś królewska nad rzeką Zielawą, znana z najpiękniejszego na Podlasiu drewnianego kościoła.

Pierwotna świątynia powstała w 1660 roku jako cerkiew greckokatolicka pw. św. Dawida i Romana, a w 1706 r. na jej miejscu pobudowano drugą, istniejącą do dziś. Budowniczym był prezbiter ksiądz Teodor Bielecki, co zostało uwiecznione napisem nad drzwiami do świątyni. W 1875 roku cerkiew przejęli prawosławni, nadając jej bizantyjski kształt i wystrój. Po 1918 roku obiekt przeszedł do katolików i w 1922 roku został rekoncyliowany jako kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.
Zabytek zaskakuje oryginalną architekturą, wyróżniającą go spośród innych drewnianych cerkwi regionu. Szczególnie interesującą jest wieża nad kruchtą, w dolnej części z podwójnym szerokim daszkiem okapowym wspartym na słupach, a w górnej ażurowa, zdobiona grzebieniami i zwieńczona czterospadowym daszkiem z cebulastą kopułą. Podobna kopuła wieńczy sygnaturkę ponad dachem nawy. Kościół został wybudowany z bali modrzewiowych, łączonych na tzw. jaskółczy ogon i oszalowanych deskami, natomiast dachy pokryte są gontem. We wnętrzu zachował się wystrój z XVIII/XIX wieku, w tym barokowe ołtarze i drewniany krucyfiks.
Przy kościele stary cmentarz unicki, obecnie katolicki z XVIII w., ogrodzony murem. Ciekawostką jest wielki pomnikowy dąb.
Sędziwa metryka wsi, zwanej niegdyś Wortel, znajduje potwierdzenie w średniowiecznym grodzisku. Obiekt, datowany na XI-XIV w., należy do największych na Podlasiu. W końcu XVII w. w Ortelu i innych okolicznych wsiach pojawili się Tatarzy, osiedlani przez Jana III Sobieskiego w zamian za służbę w wojsku królewskim. Najbardziej znaną tatarską osadą na Lubelszczyźnie jest Studzianka, odległa zaledwie sześć kilometrów od Ortela. W Studziance do 1915 roku działał meczet, a do dziś na skraju wsi zachował się mizar z kamiennymi nagrobkami od XVII do XX w.

Opracowanie tekstu oraz zdjęcia - źródło